ورود ثبت

ورود به حساب کاربری خود

نام کاربری
رمز عبور *
مرا بخاطر بسپار

ایجاد حساب کاربری

تکمیل فیلد های ستاره دار (*) الزامی است.
نام
نام کاربری
رمز عبور *
تایید رمز عبور *
پست الکترونیک *
تایید پست الکترونیک *
تصویر امنیتی *
دوشنبه, 01 آبان 1396

انجام پروژه‌های پژوهشی تا ارايه خدمات فناورانه

واكاوي پالايش با علی‏احسان نظربیگی

انجام پروژه‌های پژوهشی تا ارايه خدمات فناورانه

 

 

مهندس علی‏احسان نظربیگی فوق‏لیسانس مهندسی شیمی از دانشگاه تهران و رييس کنونی پژوهشكده پالايش پرديس صنایع پایین‏دستی است که در یکی از روزهای گرم تابستان برای مصاحبه در دفترش حاضر شدیم تا درباره پژوهشكده‏اي گزارش تهيه کنیم كه كارش با نفت خام خروجی از چاه آغاز می‏شود و با تبدیل و تصفیه آن به فرآورده‌هاي مختلف به پایان می‏رسد. در این فاصله مراحل مختلف نمك‌زدايي، آب‌گيري، تصفيه، تقطير و تبديل فرآورده‌ها متخصصان اين پژوهشكده را درگیر خود می‏کنند و آن چه در ادامه خواهيد خواند گوشه‌هايي از فعاليت‌ اين محققان است.

پژوهشكده پالايش پژوهشگاه از چه بخش‌هايي تشكيل شده است؟

این پژوهشکده دارای پنج گروه پژوهشی است که همگي براساس ماموریت اصلی این پژوهشکده کار می‏کنند. يكي از اين بخش‌ها گروه تبدیل و بهینه‏سازی است كه بر فناوری‌های تبديل تمركز دارد (مانند تبدیل نفت کوره و یا قیر به فرآورده‏های سبکتر).

دومین گروه اين پژوهشكده گروه تصفیه و پالایش است. فرآورده‌های پالایشگاهی مانند بنزین و گازوییل پس از تقطیر در پالایشگاه‏ها حاوی موادی مضر زیست محیطی مانند مرکاپتان و گوگرد هستند که باید با فناوری‏هایی خالص‌ شوند که این فعالیت‌ها بر عهده گروه تصفیه است.

گروه مهندسی، پس از توسعه و یا توليد فناوري‌ها، كار مهندسي را تا حد PDP‌ و یا طراحی فرآیند انجام می‌دهد .

گروه دیگر، گروه روغن و روان‏کننده‏هاست که از گروه‏های بسیار قدیمی این پژوهشکده است كه فعاليت اصلي آن در زمینه روغن، گریس‏ و فرآورده‏های روان‏کاری و روان‏سازی است که در صنعت نفت هم استفاده می‏شوند.

گروه ارزیابی نفت خام و فرآورده‏ها گروه ديگر این پژوهشکده است كه تمركز آن‌ بر مطالعه نفت خام و فرآورده‌ها از جمله قیر است. شناسایی و ارزیابی نفت خام و در نهایت فرآورده‏های حاصل از نفت خام که پایه بسیاری از فناوری‌ها و طراحی‌ها قرار میگیرد برعهده این گروه است.

آيا براي پژوهشكده شما ماموريتی ويژه تعريف شده است؟

این پژوهشکده دو ماموریت اصلی دارد: 1- انجام پروژه‌های پژوهشی؛ 2- فعالیت‏های خدماتی. در حوزه فعالیت‌های خدماتی باید گفت اين پژوهشكده به تمام صنایع و سازمان‏ها مانند گمرک، شركت‌هاي خصوصی، اداره استاندارد و کلیه سازمان‌های دولتی و خصوصی خدمات ارایه مي‌كند، ولی تمرکز و اولویت ارايه خدمات بر صنعت نفت است. بررسي و کنترل کیفیت انواع روغن‌ها و گریس‌ها كه در صنعت نفت و يا ساير صنايع استفاده می‏شوند و یا قیر صادراتي، پوشش لوله‌ها و هم‏چنين ارزیابی نفت خام و اكتان‏افزا‌ها به پژوهشگاه واگذار مي‌شود. البته قابل‏ذکر است که بعضی از موادی كه براي آزمايش به پژوهشگاه ارسال مي‌شوند دارای کیفیت استاندارد نبوده و مورد تایید اين مجموعه نیستند مانند بسیاری از اکتان افزاها که حاوی مواد مضر می‌باشند. اکتان‏افزاها باید بتوانند اکتان بنزین را افزایش دهند و ضرر جانبی نیز نداشته باشند، اما گاهی مشاهده شده که اکتان‏افزاهاي ساخته‏شده اکتان بنزین را افزایش می‏دهند، ولی دارای مواد سمی هستند که پس از سوخت در موتور برای انسان و محیط زیست ضرر دارند.

آيا پژوهشكده پالايش به مجموعه واحدهای پژوهشگاه هم خدمات ارايه مي‏كند؟

علاوه بر واحدهای صنعتی که از این پژوهشکده خدمات دریافت می‏کنند، واحدهای مختلف پژوهشگاه نیز خواستار خدمات این پژوهشکده هستند؛ برای مثال پرديس بالادستی كه چاه‏ها و مخازن را مطالعه می‏کند، نفت خام را برای تقطیر به این پژوهشکده می‏فرستند و در نهايت نتايج به آنها گزارش مي‌شوند.

البته ذكر اين نكته نيز ضروري است که گاهی اين پژوهشكده تولیدات ویژه هم دارد. مصرف برخی روغن‏ها و گریس‏ها در کشور بسیار اندک است و از طرفی نیز توليد آنها ضروري است و به همین خاطر گروه روغن پژوهشكده پالايش این کار را انجام می‏دهد.

شاخص‌ترين ويژگي پژوهشكده پالايش را در چه مي‌بينيد؟

تمام فعاليت‌هاي تحقيقاتي كه در این پژوهشکده انجام می‏شوند براساس اهداف و ماموريت‌هاي كلي پژوهشگاه شکل گرفته‏اند. از مهم‌ترين ويژگي‌هاي این پژوهشکده مي‌توان به نیروی انسانی متخصص و ماهر آن اشاره كرد که بالاترین سرمایه اين مجموعه به حساب مي‌آيند. از طرفي ديگر مي‌توان به تجهیزات آزمایشگاهی و پایلوتی بسیار مناسب اين مجموعه اشاره كرد كه منحصربه‏فرد است. براي مثال آزمایشگاه‏ها و تجهیزات گروه نفت خام سطح کیفی بالایی دارند که حتی در کشور بی‏نظیر است طوری که تمام ارزیابی‏های نفت خام صنعت نفت را پژوهشگاه انجام می‏دهد.

مهم‌ترين اقدامات و فعاليت‌هاي اين پژوهشكده چه بوده است؟

مهم‏ترین فعالیت این پژوهشکده انجام پروژه‏هایمركاپتان زدايي از برش‌هاي سبك نفتي ) ‌(DMD و مركاپتان‌زدايي از ميعانات گازي (DMC) بوده است؛ به‏عبارتي دی‏مركاپتانيزه کردن یا تصفیه فرآورده‏های سبک نفت خام یا میعانات گازی، که خود پژوهشگاه دانش فني آن را توسعه داد و به صنعت ارایه کرد و هم‏اكنون به مرحله تجاری‏سازی رسيده است.

برترين پروژه‌هايي كه تاكنون در پژوهشكده پالايش انجام شده‏اند كدام‏اند؟

پروژه کک که با همکاری سازمان ایمیدرو انجام مي‌شود يكي از مهم‏ترين پروژه‏هاي ما محسوب مي‌شود . تاکنون هیچ واحد کک‏سازی در كشور وجود نداشته و براي اولین بار است که پایلوت آن با طراحی مهندسی دقیق در پژوهشگاه ساخته شده است. پروژه ديگر، پروژه نمك‏زداست که با توجه به تحقیقات صورت گرفته و پایلوت ساخته شده تصميم داريم با كمك صنعت طراحی و ساخت يك واحد نمك‏زدا را بطور کامل بومي‏سازي كنيم. از ديگر پروژه‌هاي مهم مي‏توان به ارائه فناوری چند واحد پالایشگاهی برای یک پالایشگاه خارج از کشور اشاره كرد. براساس اين پروژه پژوهشگاه قرار است تعداد نه فناوری را (شامل لیسانس و خدمات مهندسی پایه) به اين پالايشگاه ارايه كند كه پنج فناوري آن متعلق به پژوهشكده پالايش مربوط مي‌شود.

اين پنج فناوري كدام‏اند؟

دو پروژه مربوط به تصفیه هیدروژنی و کاتالیستی نفتاست. پروژه بعدی سولفورزدایی از دیزل و پروژه ديگر واحد ویسبریکر است که ته مانده های قیری را به نفت کوره و فرآورده‏های سبک تبدیل می‏کند. پنجمین مورد واحد قیرسازی پالایشگاه می باشد. ارائه دانش فنی و طراحي پنج واحد پالایشگاه را کاملاً به عهده گرفته‏ایم که در نهایت واحدهای اصلی این پالایشگاه خارجی با دانش ایرانی ساخته خواهد شد.

از ديگر پروژه‌هاي اين پژوهشكده بگوييد.

چندین پروژه در زمینه روغن و گریس داریم. ارزیابی نفت‏های خام نیز از دیگر پروژه‏های ماست که این ارزیابی‏ها پایه‏ای برای ساخت پالایشگاه خواهند بود.

دستاورد تاریخی DMD‌ و DMC اولین پروژه بزرگ ما بود که ابتدا دانش فنی آن در پژوهشگاه تولید و بعد به صنعت ارایه شد و براساس آن چندین واحد صنعتی احداث شدند که سالهاست با موفقیت کار می‏کنند.

ماحصل اين پروژه چيست؟

مي‏توان گفت که نتيجه كلي اين فرآيند تبديل یک فرآورده ترش، خورنده و مضر برای محیط زیست به یک فرآورده شیرین یا سالم است؛ یعنی یک فرآورده دارای مرکاپتان‏ و گوگرد تصفیه مي‌شود تا با بهبود کیفیت، امکان مصرف داخلی یا صادرات آنها فراهم شود. در برخي مناطق مانند پتروشیمی خارک، اين واحد نصب و راه‏اندازي شده است، ولی در برخی نقاط دیگر مانند فازهای پارس جنوبی، این واحد صنعتی با مشارکت قرارگاه خاتم در حال ساخت است که مهندسی و دانش فنی آن را پژوهشگاه ارایه می‏کند. البته در مواردی صرفا از پژوهشگاه دانش فنی تقاضا می‌شود و گاهی خدمات مهندسی را نیز علاوه بر لیسانس تقاضا می‌نمایندکه هر دو حالت امکان پذیر است.

مشكلات موجود در اين‌گونه طرح‌ها چيست؟

مهم‏ترین مشکل در این کارها ساخت اولین واحد است. اعتماد صنعت و دولت به محققان انتظاري است كه پژوهشگاه‌ها و مراكز تحقيقاتي همواره بر آن تاکید دارند و با این که در همه اين موارد درصدی ریسک وجود دارد، به هر حال بايد این قدم اول را برداشت تا فناوری و دانش فنی داخلی امکان توسعه و تجاری‌سازی را بیابند.

برنامه‌هاي راهبردي شما چيست؟

عمدتاً‌ تمركز ما بر فناوری‏های نوین پالایشی، فناوریهای نوین ارتقا، تبدیل، تصفیه و شیرین‏سازی مطابق با آخرین استانداردهای جهانی است و با توجه به اين كه استانداردهای زیست‏محیطی روزبه‏روز سخت‏تر می‏‏شوند و بشر به ‏دنبال محیط زیست پاکتر است بنابراین بنزین، گازوییل و ... توليدشده باید پاک‏تر باشند. در این راستا باید به فناوری‌هایی دست یافت که این مواد مضر را کاهش دهند و از روش‏هایی استفاده کرد که از لحاظ فنی و اقتصادی به‏صرفه باشند.

از اين رو تلاش ما این است که از راه‌های مختلف دستگاه‏های خدمات آزمایشگاهی خود را به‏روز کنیم. متاسفانه در یک برهه زمانی برای خرید تجهیزات آزمایشگاهی تحت فشار بودیم و پول کافی براي به‌روز کردن اين تجهیزات را در اختيار نداشتيم و امیدواریم با توجه به وضعیت کشور و هم‏چنین تاکید بر اقتصاد مقاومتی، صنعت به پژوهشگاه اعتماد کند تا بتوانيم به داخلي‏سازي دست يابيم.

ما معتقدیم و ادعا داریم که می‏توانیم یک پالایشگاه صددرصد ایرانی برمبنای تخصص و دانش داخلي طراحی کرده و به کمک پیمانکاران داخلی در کشور بسازیم. اگر به پژوهشگاه اعتماد شود، این کار به جای خارج از کشور می‌تواند در داخل انجام گیرد؛ ممکن است برخی قطعات از خارج خریده شوند، ولی طراحی و ارایه دانش و ساخت اکثر تجهیزات در داخل کشور انجام می‏شود.

چه شركت‌هايي به این پژوهشكده پروژه واگذار کرده‏اند؟

پژوهشكده پالايش با شركت‌هاي دولتی و خصوصي بسياري در تعامل است كه از اين ميان مي‌توان به شركت مناطق نفت‏خیز جنوب اشاره كرد كه در مطالعه و ارزیابی نفت خام‌ها با ما همكاري دارد. از شرکت‏های دیگر می‏توان به مدیریت نظارت بر تولید نفت و گاز، نفت و گاز پارس، شرکت ملی گاز ایران، فلات قاره، شرکت ملی پالایش و پخش كه در چند زمینه از جمله اکتان‏افزاها همكاري مي‌كند و شرکت نفت مرکزی در زمینه نمک‏زدا نام برد.

يكي از مهم‌ترين ويژگي‌هاي اين بخش را نيروي انساني آن دانستيد؛ كمي در این باره توضيح دهيد.

حدود 90 نفر نیرو در اين مجموعه مشغول به فعاليت هستند که 64 نفر آنها نیروی رسمی و بقیه قراردادی هستند. تعدادی تکنسین نيز داریم که در واحدهای خدماتی مانند ارزیابی نفت خام و روغن فعالیت می‏کنند. عمده نفرات اين پژوهشكده مدرك فوق‏لیسانس و تعدادی هم دکترا و لیسانس دارند و رشته غالب نفرات مهندسی شیمی است و تعداد هم شیمیست هستند که در آزمایشگاه‏ها کار می‏کنند.

خبرنامه

در صورت تمایل به دریافت خبرنامه لطفا ابتدا فرم عضویت را تکمیل نمائید.


کلیه حقوق مادی و معنوی این پورتال محفوظ و متعلق به پژوهشگاه صنعت نفت می باشد.

طراحی و بهینه سازی سایت توسط واحد روابط عمومی پژوهشگاه صنعت نفت